Dlaczego warto uczyć dzieci o różnorodności biologicznej

Odkrywanie świata różnorodności biologicznej może być fascynującą przygodą. Dzieci są ciekawe otaczającej ich rzeczywistości, zadają mnóstwo pytań: „a co to?”, „a dlaczego?”, „a po co?”. Mamy więc niepowtarzalną szansę, by potraktować je jak partnera i mądrze, inspirująco zaspokoić ich ciekawość.

Dzieci poznają przyrodę wszystkimi zmysłami, dostrzegają nowe kształty i barwy, interesują się tym, co żyje, porusza się, rośnie, wydaje różne odgłosy. Poprzez wspólne obserwacje, rozmowy, działania możemy pobudzać ich wrażliwość oraz kształtować umiejętność rozumowania naukowego – z jednej strony analitycznego i badawczego, z drugiej otwartego na nowe doznania, kreatywne rozwiązania.

Świat przyrody obserwowany na spacerze w parku czy w lesie to doskonałe miejsce do przeprowadzenia zajęć. Program „Lekcje z natury” proponuje wybór pomysłów na inspirujące zadania do zrealizowania z dziećmi w terenie. Można do tego wykorzystać także aplikację na urządzenia mobilne z podręcznym atlasem roślin i zwierząt (do pobrania na stronie www.ekodzieciaki.pl).

Codziennie, w każdym środowisku – w domu, na osiedlu, na wycieczce, na wakacjach – stykamy się z różnorodnością biologiczną, nawet jeśli nie znamy, czy nie używamy tego określenia. Wykorzystajmy to nie tylko do zwiększenia wiedzy o roślinach i zwierzętach, ich cechach charakterystycznych czy środowiskach, w których żyją, ale również do rozwijania szacunku dla wszystkich istot żywych, tolerancji i akceptacji różnorodności, wyrabiania nawyków konsumenckich, zdrowego odżywiania, podejmowania aktywności w najbliższym otoczeniu.

Różnorodność biologiczna to nie tylko różnorodność roślin i zwierząt oraz miejsc ich życia (np. lasów, łąk, bagien). To także wzajemne powiazania miedzy nimi. Cały świat przyrody pozostaje w zależności od siebie. Zmiana jednego elementu wpływa na inne. My ludzie też jesteśmy częścią tej sieci życia. Świadomość tego, to większa świadomość własnych możliwości i ograniczeń.

Każda codzienna sytuacja może być pretekstem do podjęcia tematu różnorodności biologicznej:

  • Kwiaciarnia – kwiaty i rośliny zielne o fantastycznych barwach – piękne w swojej odmienności.
  • Zakupy na targu – różne odmiany jabłek, pomidorów, sałaty... Można porównywać ich wygląd, próbować smaków, zastanawiać się nad zróżnicowaniem odmian, np. jedni lubią jabłka słodkie, a inni kwaśne.
  • Wizyta w zoo – ptaki, ssaki, gady, płazy. Każde zwierzę jest inne. Możemy rozmawiać z dziećmi o różnorodności gatunków zwierząt i różnorodności w obrębie gatunku, czyli o różnorodności genetycznej.
  • Spacer w parku – ludzie spacerują z psami różnych ras. Każdy pies jest inny. Są psy małe i duże, różnią się umaszczeniem, temperamentem.
  • Wycieczka do lasu, na łąkę – mnogość gatunków drzew, kwiatów, motyli, owadów... Można tu poszukiwać różnych gatunków w zależności od środowiska, analizować różnice w budowie, przystosowaniu do warunków życia.
  • Piekarnia – chleb z pszenicy, z żyta, ze słonecznikiem, z kminkiem. Można rozmawiać o wadze różnorodności biologicznej dla wyżywienia ludności na całym świecie (w różnych strefach klimatycznych rosną różne odmiany zbóż).
  • Sklep zoologiczny – jest tu wiele gatunków ptaków, żółwi, chomików... Można bliżej się przyjrzeć egzotycznym zwierzętom, które hodujemy w domach.
  • Stoisko z rybami w supermarkecie – każda ryba jest inna, a to tylko ułamek bogactwa oceanu. To miejsce jest doskonałym punktem wyjścia do rozmowy o gatunkach ryb zagrożonych wyginięciem.
  • Ogród botaniczny – rośliny, często chronione, których nie zobaczymy na co dzień w parku ani w lesie. Wyjątkowa możliwość obserwacji gatunków egzotycznych, chronionych, odtworzonych.
  • Wyjazd poza miejsce zamieszkania – w góry, nad morze, do innego kraju – doskonała okazja do poszukiwania różnic pomiędzy nowym miejscem a okolicą, w której się mieszka – czy u nas rosną takie drzewa? Czy jest inna roślinność? Czy są podobne ptaki?